Wybór notariusza to kluczowy etap wielu ważnych życiowych transakcji – w tym zakupu mieszkania, ustanowienia hipoteki czy spisania testamentu. Jednak nie każdy wie, że warto (a nawet trzeba) sprawdzić, czy wybrany notariusz rzeczywiście posiada aktualne i legalne uprawnienia do wykonywania swojego zawodu. W tym artykule pokazujemy krok po kroku, jak sprawdzić notariusza, gdzie szukać potwierdzenia jego statusu oraz co powinno wzbudzić Twój niepokój. Podpowiemy również, jak wygląda droga zawodowa notariusza – od aplikacji po sporządzanie aktów notarialnych.
1. Kim jest notariusz i jakie ma uprawnienia?
Notariusz to osoba zaufania publicznego powoływana przez Ministra Sprawiedliwości. Wykonuje szereg czynności określanych jako czynności notarialne, które mają na celu nadanie dokumentom szczególnej mocy prawnej.
Do czynności tych należą m.in.:
- sporządzanie aktów notarialnych (np. umowy sprzedaży, darowizny, pełnomocnictwa),
- poświadczanie podpisów i zgodności kopii z oryginałem,
- spisywanie protokołów (np. zgromadzeń wspólnot mieszkaniowych),
- przechowywanie dokumentów i pieniędzy,
- doręczanie oświadczeń woli.
Aby zostać notariuszem, należy:
- ukończyć studia prawnicze,
- odbyć aplikację notarialną,
- zdać egzamin notarialny,
- odbyć asesurę notarialną,
- zostać powołanym na urząd przez Ministra Sprawiedliwości.
Każdy notariusz ma obowiązek wykonywać swoje obowiązki w siedzibie kancelarii, zgodnie z przepisami ustawy Prawo o notariacie.
2. Dlaczego warto sprawdzić uprawnienia notariusza?
Choć przypadki oszustw są rzadkie, to:
- współpraca z osobą bez uprawnień może unieważnić czynności notarialne (np. zakup mieszkania zapisany w akcie),
- może prowadzić do utraty pieniędzy, komplikacji prawnych lub spraw sądowych,
- zapewnia to dodatkowe bezpieczeństwo transakcji i pewność, że każdy dokument notarialny został sporządzony zgodnie z prawem.
Warto więc przed wizytą w kancelarii upewnić się, że wybrany notariusz ma uprawnienia do wykonywania czynności notarialnych.
3. Jak sprawdzić, czy notariusz ma uprawnienia?
a) Lista notariuszy prowadzona przez Ministerstwo Sprawiedliwości
Oficjalna baza notariuszy działających legalnie w Polsce jest dostępna na stronie:
https://rejent.gov.pl
W serwisie możesz:
- wyszukać notariusza po imieniu, nazwisku lub mieście,
- sprawdzić dane kontaktowe kancelarii,
- upewnić się, że dana osoba ma status aktywny i prawo do sporządzania aktów.
b) Izby notarialne
Każdy notariusz przynależy do jednej z regionalnych izb notarialnych (np. Warszawskiej, Krakowskiej, Gdańskiej). Ich strony internetowe również publikują listy czynnych notariuszy. Przykład:
c) Weryfikacja na miejscu
W każdej kancelarii notarialnej powinny znajdować się:
- oryginał aktu powołania na stanowisko notariusza,
- decyzja Ministra Sprawiedliwości,
- identyfikator z pieczęcią i nazwiskiem,
- aktualna tablica z danymi kancelarii.
Nie wahaj się poprosić o potwierdzenie uprawnień – to Twój obowiązek jako strony czynności prawnej.
4. Co powinno wzbudzić Twój niepokój?
- Brak nazwiska notariusza w rejestrze na stronie Ministerstwa,
- brak siedziby kancelarii (np. tylko prywatny adres e-mail lub telefon),
- odmowa okazania dokumentu powołania,
- brak oznaczeń kancelarii na miejscu spotkania,
- znacznie zaniżone ceny bez potwierdzenia opłaty,
- brak możliwości otrzymania oryginału aktu notarialnego.
5. Co robić, jeśli masz wątpliwości?
- Zadzwoń do lokalnej izby notarialnej,
- Sprawdź notariusza w rejestrze online,
- Porównaj dane z pieczątki i dokumentów z danymi na oficjalnej stronie,
- Zgłoś nieprawidłowości do Ministra Sprawiedliwości lub prokuratury.
6. Kiedy notariusz sporządza akt i jakie są jego formy?
Notariusz sporządza akt notarialny zawsze wtedy, gdy prawo tego wymaga – np. przy:
- umowie sprzedaży nieruchomości,
- umowie darowizny,
- ustanowieniu hipoteki,
- podziale majątku,
- zawieraniu intercyzy.
Forma aktu notarialnego oznacza, że dokument został sporządzony według określonych przepisów i ma charakter urzędowy. Tylko akt notarialny sporządzony przez uprawnionego notariusza ma pełną moc dowodową i może być podstawą wpisów do ksiąg wieczystych.
Wszystkie czynności notarialne należą wyłącznie do kompetencji notariusza – nie mogą być wykonywane przez inne osoby.
7. Podsumowanie
Sprawdzenie uprawnień notariusza to nie tylko formalność, ale kluczowy element bezpiecznej transakcji. Weryfikacja danych na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości i lokalnych izb notarialnych pozwala uniknąć kosztownych błędów. Pamiętaj, że notariusz to osoba zaufania publicznego, ale obowiązek weryfikacji jego statusu leży również po stronie klienta. Nie ufaj bez sprawdzenia
Źródła:
- Rejestr Notariuszy – Ministerstwo Sprawiedliwości
- Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie
- Regionalne izby notarialne (np. https://izbanotarialna.waw.pl)